België – Sociaal onderzoek – OPEN PROCEDURE VOOR STUDIE NAAR DE PERSONEN VAN WIE NA AFLOOP VAN HUN WERKLOOSHEIDSUITKERING GEEN SOCIO-ECONOMISCHE POSITIE MEER GEVONDEN WORDT

De beperking in de tijd van de werkloosheidsuitkeringen leidt vanaf 2026 tot een aanzienlijke uitstroom uit de werkloosheidsverzekering. Voor een deel van de betrokkenen kan via administratieve gegevens worden vastgesteld welke socio-economische positie zij nadien innemen: werk, een andere socialezekerheidsuitkering, ziekte/invaliditeit, sociale bijstand via het OCMW of een tegemoetkoming voor personen met een handicap. Voor een andere groep ontbreekt evenwel een duidelijk zicht op de situatie na het einde van het recht. Zij verdwijnen uit de gebruikelijke administratieve monitoring. Het ontbreken van een zichtbaar administratief traject betekent niet noodzakelijk dat deze personen zonder bestaansmiddelen zijn. Mogelijke verklaringen zijn onder meer eigen of huishoudelijk arbeidsinkomen, vermogen of spaargeld, opleiding of begeleiding, vertrek naar het buitenland, een geweigerde OCMW-aanvraag, non-take-up of inkomsten/activiteiten die niet via de beschikbare bronnen kunnen worden vastgesteld. Het feit dat een persoon niet langer voorkomt in de klassieke uitkeringsstromen betekent echter niet noodzakelijk dat deze persoon zonder bestaansmiddelen valt. Mogelijke verklaringen zijn onder meer: - inkomen uit arbeid van de persoon zelf; - inkomen van andere gezinsleden waardoor geen recht op leefloon bestaat; - tijdelijke of onzekere inkomsten; - het beschikken over spaargeld, onroerend vermogen of andere bestaansmiddelen; - vertrek naar het buitenland; - het ontbreken van een vaste verblijfplaats; - een aanvraag bij een OCMW die wordt geweigerd; - of het niet aanvragen van sociale rechten waarop de persoon eventueel wel aanspraak zou kunnen maken. De studie moet de omvang, het profiel, de feitelijke bestaansmiddelen, de sociale impact en het traject in de tijd van deze groep onderzoeken. Bijzondere aandacht gaat naar personen die zich tot een OCMW wenden maar geen leefloon ontvangen, naar eventuele uitgestelde instroom in de sociale bijstand en naar personen die ook na aanvullende datakoppeling en veldwerk buiten beeld blijven. De studie is geen algemene causale evaluatie van de hervorming, maar bevat waar mogelijk wel een beperkte vergelijking van relevante sociale indicatoren vóór en na het verlies van de uitkering. De studie moet uiteindelijk vier vragen beantwoorden: 1. Wie verdwijnt na het einde van de werkloosheidsuitkering uit de gekende administratieve stelsels? 2. Waarom zijn deze personen niet meer zichtbaar? 3. Over welke bestaansmiddelen beschikken zij daadwerkelijk? 4. Is dit verdwijnen tijdelijk, of ontstaat er een groep die ook op langere termijn buiten arbeid, sociale zekerheid en maatschappelijke integratie blijft? De combinatie van administratieve datakoppeling, een gerichte enquête en longitudinale opvolging moet toelaten om deze vragen betrouwbaar te beantwoorden.