Duitsland – Onderzoek en ontwikkeling, en aanverwante adviezen – Forschungsvorhaben zur Evaluierung § 177 StGB (Sexueller Übergriff; sexuelle Nötigung; Vergewaltigung)

Door de Wet van 4 november 2016 tot wijziging van het Strafwetboek – verbetering van de bescherming van de seksuele zelfbeschikking (BGBl. I, S. 2460), die op 10 november 2016 in werking is getreden, is § 177 StGB (seksuele aanranding; seksuele dwang; vergewaltiging) grondig herzien en uitgebreid. Het doel van het onderzoek is het vaststellen en beoordelen van de gevolgen van de grondige herziening van § 177 StGB in 2016 en in het bijzonder de invoering van de niet-toestemmingsoplossing op de strafvervolging van seksuele aanrandingen, seksuele dwang en vergewaltiging. Dit omvat in het bijzonder • het vaststellen of de beschermingsgaten die voor de hervorming bestonden, zijn gedicht, • het identificeren van mogelijke nog bestaande of nieuw ontstane beschermingsgaten, • het identificeren van uitleg- en toepassingsproblemen in de praktijk en zwakke plekken in de formulering en systematiek van de strafbepaling. Er is zowel rechtspolitiek als maatschappelijk momenteel een groot belangstelling in het onderzoek en de daaruit voortvloeiende resultaten. Tegelijkertijd staat ook op Europees niveau herhaaldelijk de vraag naar de noodzaak van een toestemmingsgebaseerde definitie van vergewaltiging in het middelpunt van de aandacht, zodat er een behoefte is aan snelle inzichten. De resultaten van het onderzoek moeten een basis vormen voor een evaluatie van een eventuele hervormings- en herordeningbehoefte van § 177 StGB. Het onderzoekdoel moet door middel van kwalitatief, empirisch onderzoek worden bereikt. De volgende methodiek is te plannen: I. Evaluatie van statistische gegevens Evaluatie van beschikbare statistische gegevens (Politie-criminaliteitsstatistiek, Strafvervolgingstatistiek, Justitiebedrijfsstatistieken, Federale situatiebeelden enz. en eventueel andere gegevens op niveau van enkele deelstaten, bij slachtofferorganisaties, de meldpunt Geslachtsspecifieke geweld of GREVIO enz.). II. Archiefanalyse Staatsanwaltschaftelijke verhandelingsakten/Strafakten moeten worden geëvalueerd om de voor het beantwoorden van de onderzoeksvragen relevante feiten te bepalen, eventueel aangevuld met andere voor het proces relevante onderzoekakten (Politie). Bij de te evalueren Akten moet erop gelet worden dat de basisdelicten van § 177 lid 1 en lid 2 StGB zo veel mogelijk gelijkmatig vertegenwoordigd zijn. III. Kennisverkregen door vragenlijsten en interviews De op basis van statistische gegevens en de archiefanalyse verkregen inzichten moeten worden aangevuld en eventueel verdiept door interviews met experts en bijbehorende vragenlijstonderzoeken; daarbij is in het bijzonder ook de slachtofferperspectief te waarborgen. Een afzonderlijke duisterveldonderzoek is niet voorzien. De opdrachtgever of opdrachtgeefster moet zelfstandig een onderzoekskoncept opstellen. Aan de hand van de prestatiebeschrijving worden de onderzoeksthema's, -vragen en bepaalde methodische benaderingen – niet uitputtend – voorgeschreven. Op basis hiervan moeten innovatieve oplossingen worden ontwikkeld en zo essentiële eigen bijdragen aan de gestructureerde vormgeving van de prestatie worden geleverd. Er wordt een conceptuele oplossing in de zin van § 14 lid 3 nr. 2 VgV verwacht. De prestatie moet als een geheel worden toegekend. Details zijn in de aanbestedingsdocumenten te vinden.